Belangrijkste punten
- ETIAS gaat in het laatste kwartaal van 2026 live voor visumvrije reizigers
- Het EES telde sinds de volledige invoering in april meer dan 60 miljoen grenspassages
- Aan 32.000 mensen werd de toegang geweigerd, waaronder bijna 800 als veiligheidsrisico
- De EU gaf in 2025 10 miljoen Schengenvisa af; meer dan 60 landen hebben visumvrije toegang
Het jaarlijkse State of Schengen-rapport bekijkt digitale grensmiddelen, visumstrategie en controles aan de binnengrenzen
De Europese Commissie heeft bevestigd dat ETIAS, het European Travel Information and Authorization System, in het laatste kwartaal van 2026 live gaat. Dat volgt op de succesvolle uitrol van het Entry/Exit System (EES) op alle grensovergangen van het Schengengebied.
Volgens het jaarlijkse State of Schengen-rapport dat de Europese Commissie op 18 mei 2026 publiceerde, kijkt het document naar hoe het Schengengebied functioneert en stelt het de prioriteiten voor de cyclus 2026-2027 vast. Dat gebeurt tegen de achtergrond van modernisering van de grenscontroles, migratiedruk, veiligheidszorgen en de voorbereidingen voor ETIAS.
EES telt 60 miljoen grenspassages
Het rapport bevestigt dat het EES sinds 10 april 2026 volledig is uitgerold op alle grensovergangen van het Schengengebied. De Schengenlanden begonnen halverwege oktober 2025 met de geleidelijke invoering. In die aanloopfase van zes maanden registreerde het EES meer dan 60 miljoen in- en uitreizen door reizigers van buiten de EU.
Volgens de Commissie werd aan 32.000 mensen die geen recht hadden om de Europese Unie in te reizen de toegang geweigerd. In bijna 800 van die gevallen werd de reiziger als bedreiging voor de interne veiligheid beschouwd. Aan bijna 7.000 reizigers werd de toegang geweigerd omdat ze langer in het Schengengebied waren gebleven dan toegestaan.
Brussel zegt dat het EES nu al zichtbaar iets oplevert voor de veiligheid, vooral doordat het helpt bij het opsporen van valse documenten, identiteitsfraude en reizigers die te lang zijn gebleven.
De Commissie erkent wel dat sommige landen tijdens de uitrolfase praktische problemen hadden, met name met de werking van de zelfservicekiosken, het correct vastleggen van biometrische gegevens en het beheersen van de reizigersstroom op drukke momenten.
Start van ETIAS komt naderbij
Het rapport bevestigt dat ETIAS de volgende grote stap is in de voorafgaande screening van visumvrije reizigers. Het systeem gaat gelden voor reizigers uit derde landen die geen visum nodig hebben voor het Schengengebied. Zo kunnen Europese autoriteiten bepaalde risico’s al vóór vertrek beoordelen, terwijl de procedure voor de meeste bezoekers eenvoudig blijft.
Volgens het officiële ETIAS-portaal van de EU wordt het systeem in het laatste kwartaal van 2026 operationeel. Voor nu hoef je nog niets te doen.
De Commissie benadrukt dat vroege betrokkenheid van de reissector essentieel is voor een soepele uitrol. Luchtvaartmaatschappijen, reisbureaus, boekingsplatforms en reizigers moeten deze nieuwe stap allemaal opnemen in het proces vóór het boarden.
Nieuwe visumstrategie van de EU
Het rapport blikt ook terug op de vaststelling in januari 2026 van de eerste EU-visumstrategie. Die strategie moet het gemeenschappelijke visumbeleid van de EU tot een instrument maken voor veiligheid, aantrekkelijkheid en samenwerking met partnerlanden.
De Commissie kondigt een nieuw beoordelingskader aan voor visumvrije landen, om de criteria voor het toekennen of behouden van visumvrije toegang tot het Schengengebied scherper te omschrijven.
Brussel is ook een gerichte herziening van de Visumcode van plan om de veiligheid in de EU te versterken. Dat kan gevolgen hebben voor de regels rond aanvragen voor een Schengenvisum, al gaat het rapport nog niet in op de maatregelen die op tafel liggen.
Volgens het rapport bleef het Schengengebied in 2025 de meest bezochte bestemming ter wereld, met meer dan 790 miljoen reizigers. De Schengenlanden gaven 10 miljoen visa af en meer dan 60 landen hadden visumvrije toegang.
Controles aan de binnengrenzen blijven gevoelig
De Commissie wijdt een deel van het rapport aan de situatie aan de binnengrenzen. In 2025 verlengden of handhaafden tien Schengenlanden de controles aan hun binnengrenzen, vooral om redenen die met migratie en veiligheid te maken hebben.
Brussel vindt dat die controles bepaalde nationale zorgen kunnen wegnemen, maar wijst erop dat er alternatieven zijn, zoals gerichte politiecontroles, grensoverschrijdende samenwerking, informatie-uitwisseling en mobiele biometrische middelen.
Volgens de Commissie moeten het EES en de nieuwe instrumenten uit het Migratie- en Asielpact het gebruik van controles aan de binnengrenzen stap voor stap terugdringen, doordat het beheer van de buitengrenzen en de aanpak van onbevoegde verplaatsingen binnen het Schengengebied sterker worden.
Uitbreiding van Schengen gaat verder
Het rapport gaat ook in op de verdere integratie van bepaalde landen in het Schengenkader. De Commissie zegt de volledige toetreding van Cyprus tot het Schengengebied te willen afronden, na wat zij omschrijft als flinke voortgang in 2025.
Ierland, dat voor het vrije verkeer van personen geen deel uitmaakt van het Schengengebied, blijft ondertussen werken aan de volledige toepassing van de onderdelen van het Schengenkader die over interne veiligheid gaan.
